Type and press Enter.

Edgar Allan Poe – Czarny Kot

Opowiadanie Edgara Allana Poe „Czarny kot” zostało po raz pierwszy opublikowane w United States Saturday Post (później znanym jako Saturday Evening Post) w sierpniu 1843 roku. Poe uznał ją za jedną ze swoich najlepszych opowieści i natychmiast stała się popularna. Opowieść została przedrukowana w Opowieściach Poego w 1845 roku. „Czarny ...

RZECZ O GŁUPOCIE / BROŻEK / HELLER / STELMACH

Głupota to jest szalenie ciekawa sprawa. Ale problem z nią jest taki, że widzimy w niej zazwyczaj zjawisko zewnętrzne, dzieje się zawsze tam, nigdy zaś tutaj. Zawsze ty, on, ona, ono, wy, oni, one, ale nigdy, albo prawie nigdy ja albo my. Widowiska-pośmiewiska głupoty są tak absorbujące, bo zawsze dotyczą ...

Daphne du Maurier – Ptaki

Po opublikowaniu w 1952 roku w jej zbiorze opowiadań  The Apple Tree, „Ptaki” stały się jednym z najbardziej znanych dzieł Daphne du Maurier. Historia przedstawia  portret terroru i fascynującą analogię  atmosfery strachu generowanego w Ameryce i Europie w latach zimnej wojny.   Opisując zaledwie kilka dni z życia rodziny mieszkającej ...

Oscar Wilde – Portret Doriana Graya

Portret Doriana Graya Oscara Wilde'a został opublikowany jednocześnie w miesięczniku Lippincott w Filadelfii oraz przez Ward, Lock and Company w Anglii w lipcu 1890 roku. W Anglii powieść została potępiona przez wielu recenzentów jako szokująca i niemoralna. Wilde próbował odnieść się do niektórych z tych zarzutów, pracując nad rozszerzoną wersją ...

Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais – Cyrulik Sewilski

Cyrulik Sewilski był pierwszym dziełem komicznym Pierre-Augustina Caron de Beaumarchais i pierwszą udaną sztuką. Beaumarchais wykorzystał odwieczne tematy i typy komiczne, aby stworzyć dzieło, które olśniło publiczność zabawną grą słów, lekceważącą aktywnością i żywą charakterystyką. Wykorzystanie archetypowych postaci pozwoliło widzom na łatwe odniesienie się do Figara i towarzystwa. Jednak Beaumarchais ...

Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais – Wesele Figara

Podobnie jak autor, Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais, Wesele Figara miało długą, znakomitą historię.Ukończona w 1780 r. Sztuka była wystawiana na francuskiej scenie dopiero w 1784 r. Beaumarchais napotkał wiele przeszkód przy produkcji swojej komedii. Sprzeciwiali się oficjalni francuscy cenzorzy, a także król Ludwik XVI. Komedia była skandaliczna, ponieważ przedstawiała szukające  ...

Pedro Calderón de la Barca – Życie jest snem

La vida es sueño (Życie jest snem), prawdopodobnie po raz pierwszy wystawiona w 1635 r. i opublikowana w 1636 r. W Madrycie, jest najbardziej znanym dziełem w dużym zbiorze sztuk świeckich i religijnych Pedro Calderóna de la Barca, jednego z największych hiszpańskich dramaturgów, czołowego dramaturga hiszpańskiego Złotego Wieku, okresu między ...

Hymn do Piękna – Charles Baudelaire

„Hymn do Piękna” pochodzi z tomiku  pod tytułem Les Fleurs du Mal (Kwiaty Zła). Opublikowany po raz pierwszy w 1857 roku, stał  się jednym z najpoczytniejszych i najbardziej wpływowych zbiorów poezji, jakie kiedykolwiek ukazały się we Francji. Podobnie jak Edgar Allan Poe, Baudelaire patrzył na wszechświat z ostrą zmysłowością, która ...

Henry James – Portret Damy

Henry James był znanym autorem, kiedy został opublikowany "Portret damy". Powieść została po raz pierwszy opublikowana seryjnie w 1880 i 1881 roku, ukazując się w Macmillan's Magazine w Anglii i  w Stanach Zjednoczonych. Pierwsze wydanie książki ukazało się w 1881 roku. Powieść została szeroko i przeważnie pozytywnie oceniona. Niektórzy recenzenci ...

Pani z Shalott – Alfred Tennyson

Główna bohaterka żyje pod zaklęciem, nie wiedząc, skąd pochodzi, dlaczego zostało na nią nałożone, i nie zastanawiając się, jak może je zdjąć. Wydaje się, że akceptuje   swój los.  Jedynym warunkiem tej tajemniczej klątwy jest to, że nie może patrzeć przez okno na panoramę przyrody i ludzkości, tak wyraźnie zarysowaną ...

Oscar Wilde – Upiór rodu Canterville’ów

„Upiór rodu Canterville'ów” został po raz pierwszy opublikowany  w 1887 r. w Court and Society Review, czasopiśmie skierowanym do wolnych klas wyższych. Historia nie od razu spotkała się z dużym zainteresowaniem krytyków i rzeczywiście Wilde nie był postrzegany jako ważny autor, aż do publikacji w latach 90. XIX wieku jego ...

William Shakespeare – Romeo i Julia

Dokładny rok, w którym William Shakespeare napisał Romea i Julię, jest nieznany, ale jest to zdecydowanie jedno z jego wcześniejszych dzieł i jedna z zaledwie dwóch tragedii napisanych w latach 1590-1595. Fabuła została oparta na czternastowiecznym włoskim opowiadaniu lub noweli napisanej przez Matteo Bandello, zawierającej elementy historii, tradycji, romansu i ...

JAMES S.A. COREY – CYKL EXPANSE / OSIEM SROK

To nie będzie dobry i spójny tekst, ale napisać go trzeba, bo o dobrych rzeczach mówił będzie. Właśnie skończyłem najnowszy tom cyklu Expanse, serii książek pisanej przez dwu autorów, Daniela Abrahama i Ty’a Francka pod pseudonimem James S.A. Corey. Na chwilę obecną Ekspansja składa się z ośmiu tomów i choć ...

ANNA WIKŁO, OBRAZ Z CYKLU OBSZARY PSYCHODYNAMICZNE / BLEJTRAM #12

ty jesteś tam architekturo sztuko z fantazji i kamienia Tak w swoim debiucie do architektury zwraca się Zbyszek od Herbertów, całkiem celnie ją przy tym definiując, jako ustawienie kamieni, poprzedzone fantazją. Ale jeśli przyjrzymy się dokładniej tej sprawie, odkryjemy, być może zaniepokojeni, że kształty w jakie układamy kamienie wyprzedzają naszą ...

DALEKA DROGA DO DOMU, OBRAZ MAŁGORZATY RUKSZAN / BLEJTRAM #11

Daleką drogę do domu Małgorzaty Rukszan widziałem już w październiku i choć na obraz rzuciłem tylko pośpieszne spojrzenie, wiedziałem od razu, że trzeba będzie wrócić, wpatrzyć się solidnie, zachować sobie pod powieką powidok, jako ratunek na jakąś czarną godzinę. Czarnych godzin w końcu nie brakuje. Siedzę więc wczesnym, już grudniowym ...

PRZEDWIOŚNIE

Mniej więcej szesnaście lat temu na jednej z lekcji do klasy weszła polonistka i padło sakramentalne i złowieszcze wyciągamy karteczki! Na karteczkach tych odpowiedzieć mieliśmy, banda nieokrzesanych sztubaków, na jakieś pytania związane z Przedwiośniem Żeromskiego. O książce pojęcia nie miałem zielonego, kultywowałem wtedy brzydki zwyczaj konsekwentnego nieczytania lektur i byłem ...

W pełni wrażliwości (1/2)

„Tylko narracja może nam pomóc w zrozumieniu czegokolwiek” „Widok cudzego cierpienia” to rozwinięcie słynnych esejów, publikowanych najpierw w „The New York Review of Books”, a następnie wydanych pod tytułem „O fotografii”. Czytam je niechronologicznie, i co z tego, osądź mnie (tak naprawdę nikt się nie dowie). (W momencie, kiedy piszę to zdanie, ...

PRZEJŚCIE, OBRAZ KAROLINY TRESKI / BLEJTRAM #8

Gdziekolwiek jesteś, chciałbyś odejść precz, Aby gdzieindziej być tej samej chwili Rojąc, że w jutrznię los twój się przechyli Na innem miejscu… To codzienna rzecz!... W ruchu cała nasza nadzieja i w ruchu cała nasza zguba, tak to już wymyślono, świat z jakichś przyczyn zawsze zmierza od tego, co było, ...

PRAWDZIWE-NIEPRAWDZIWE NR26, OBRAZ KAROLINY TRESKI / BLEJTRAM #7

Patrzę na obraz po raz pierwszy. Zapamiętuję tyle, ile potrafię. Okno o fakturze ceraty w złotym kolorze. Pod nim człowiek wsparty łokciami o kolana. Dziwny to widok i niepokojący: cierpienie jest w nim i ciemność go otacza, a tkanina światła istnieje wyłącznie dla siebie. Nie dla człowieka. Nie dla świata. ...

WIERSZE PODEBRANE #18 / GOBELIN / PAWLIKOWSKA-JASNORZEWSKA

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska Gobelin W gobelin modro zielony, w gobelin żółty i siwy dajcie mi uciec, o ludzie! Wkopać się w świat obcy światu, w wełniany dziw ponad dziwy, po życia niesłodkim trudzie. — Przecedzić duszę przez wełnę, przecedzić przez barwy pawie, z trosk się oczyścić i łez — wejść i ...

PRAWIEK I INNE CZASY / OLGA TOKARCZUK

Prawiek i inne czasy Olgi Tokarczuk wyposażony jest we wszystkie rzeczy potrzebne do wzbudzenia zachwytu. Pierwsze strony, opis samego Prawieku, to rzecz na tyle porywająca, że czytałem je kilkakrotnie, sfotografowałem nawet i wysłałem Marcinowi, podpisując „pacz”. Te pierwsze strony przekonują czytelnika, że Prawiek, choć w streszczeniu na okładce nazwany „wsią ...

NOWOŚCI, KTÓRYCH NIE MUSICIE CZYTAĆ, BO MY (PONIEKĄD) ZROBILIŚMY TO ZA WAS #4

Rafał Ziemkiewicz, „Cham niezbuntowany”, recenzuje Utracjusz. Bardzo się ucieszyłem, że Rafał Ziemkiewicz postanowił w końcu napisać autobiografię, dokumentującą jego wieloletnią walkę o szacunek dla kobiet w przestrzeni publicznej. Niestety, tytuł okazał się mylący. Wydawca zapewnia w blurbie, że z argumentacją autora trudno polemizować, ale nie wyjaśnia, komu. Remigiusz Mróz, „Lot ...

WIERSZE PODEBRANE #17 / WIERSZ ELEKTRYMBAŁTA / LEM

Elektrymbałt, ***   Chrzęskrzyboczek pacionkociewiczarokrzysztofoniczny Apentuła niewdziosek, te będy gruwaśne W koć turmiela weprząchnie, kostrą bajtę spoczy, Oproszędły znimęci, wyświrle uwzroczy A krośliwe porsacze dogremnie wyczkaśnie! Trzy, samołóż wywiorstne, gręzacz tęci wzdyżmy, Apelajda sękliwa borowajkę kuci, Greni małopoleśny te przezławskie tryżmy, Aż bamba się odmurczy i goła powróci. Żądny młęciny ...

SARMACKI ATLAS GWIAZD NANIEBNYCH / WYPRAWA TRZECIA / CURSA

Na Cursę lecieliśmy przez dni dwadzieścia, bo to ciągle ta sama część nieba, jeno z drugiej strony od pasa oryjonowego, droga była tedy dwukrotnie dłuższa, niż wcześniej do Betelgezy. W czasie tym smutek, któregośmy z Henrykiem doznali po wypadkach ostatniej przygody, powoli gasł w nas, zastępowany dzień po dniu nadziejami ...

WIERSZE PODEBRANE #13 / ANTONIO MACHADO / ZJAWA

Antonio Machado, Zjawa tłum. Artur Międzyrzecki Ta zjawa młodzieńcza, co pewnego dnia nasz dom nawiedza! Mówimy do niej: dlaczego powracasz do dawnych ścian? Otwiera okna i krajobraz wchodzi w blasku i woni. Na białej ścieżce drzewa ukazują nagle czarne pnie; na ich wierzchołkach liście są dymem zielonym, co zasnął. Szeroka ...

WIERSZE PODEBRANE #12 / CZESŁAW MIŁOSZ / W SZETEJNIACH

„Ty byłaś mój początek i znów jestem z Tobą, tutaj gdzie nauczyłem się czterech stron świata” napisze Miłosz w 1994 roku. Ma wówczas 73 lata i wspomnieniem wraca w dzieciństwo i rysuje wyćwiczoną przez lata poetycką linią obrazy, na które składa się wiersz „W Szetejniach”. Przed sobą ma jeszcze mnóstwo ...

PRZEGLĄD FANTASTYKI RODZIMEJ / 2586 KROKÓW / PILIPIUK

Z Andrzejem Pilipiukiem, a raczej jego twórczością mijałem się już nieraz, bo ciężko jest, czytając w Rzeczypospolitej, nie mijać się z nim. Dwa razy nawet na niego wpadłem. Raz przy okazji Kronik Jakuba Wędrowycza, które niesłychanie cenię przez wzgląd na wprowadzenie folkloru wsi i dziadostwa polskiego w arkana literatury fantastycznej. ...

KSIĄŻKA WIĘKSZA NIŻ KSIĄŻKA / SANATORIUM POD KLEPSYDRĄ

O tym, że Bruno Schulz i to, co napisał, to jeden ze szczytów naszej literatury, wie w sumie każdy, długo zastanawiałem się więc czy w ogóle brać się za pisanie tekstu o jego Sanatorium pod klepsydrą (które we wstydzie nadrabiam dopiero w połowie czwartej dekady życia). Bo czy jest jeszcze ...

LEPIEJ LEPIEJ / ALEKSANDRA KIEŁB-SZAWUŁA / LEPIEJE

Philip Dick napisał w którejś ze swoich książek (której, tego już nie pamiętam), że jedyną zdrową reakcją na świat jako taki, jest obłęd i utrata zmysłów. Dziś w nasze łapy trafia książka Aleksandry Kiełb-Szawuły, która trochę z tym twierdzeniem Dicka polemizuje, prezentując przy tym alternatywne sposoby reagowania na świat i ...

CHŁOPI 2050 / CEZARY ZBIERZCHOWSKI

Miałem w dzieciństwie taki okres, w którym nic nie fascynowało mnie bardziej niż kino katastroficzne. Na pierwszy ogień poszły wszystkie klasyczne filmy o trzęsieniach ziemi, powodziach, pożarach i sztormach na morzu, oglądane we wszystkie możliwe święta w telewizji (z jakichś przyczyn uznawano, że oglądanie ludzkiego nieszczęścia smakuje najlepiej przy świątecznym ...

PRZECHADZKI NIEPOWROTNE / Z ANNE SEXTON #1

Nie pamiętam, kiedy spotkałem je po raz pierwszy. Byłem jak przez mgłę. I była we mnie ciemność, była wilgoć. Ale pamiętam, że były ciepłe. Później widziałem je często. Z jakimiś dziwnymi kształtami i kolorami, które brałem do ust. Wszystkie były doskonałe. Sprawdzałem je wargami, językiem. Nie były ciepłe, ja je ...

ANDERSEN NA WOLNYCH LEKTURACH

Lato to jest bardzo nieładna pora roku, przynajmniej wewnętrznie, na zewnątrz wszystko gra – ptaki śpiewają, wszystko kwitnie, wszystko pachnie, wszystko jest złote, niebieskie i zielone. Człek wychodzi zatem i natłokiem zewnętrznych bodźców przytłoczony, zachwyca się zewnętrzem, wnętrze zaś mu więdnie i pod wpływem temperatur bezlitosnych gnije. Ratunku dla życia ...

EMILE AJAR / ŻYCIE PRZED SOBĄ

„Hymn na cześć miłości i człowieczeństwa”, tak o książce Życie przed sobą pisze wydawca – na okładce samej książki. Zdania takie potrafią skutecznie do lektury zniechęcić, po czymś takim czytelnik spodziewać może się już tylko górnolotnych morałów i odkrywczych przemyśleń, Boże uchowaj! Dobrze, że polecane przez znajomych książki czytam w ...