Type and press Enter.

O śmierci i narodzinach epoki / Rene / Chateaubriand

Śmiertelna nuda, niepokój, przesyt, głód duszy – oto powszechny objaw, do którego doprowadza w XVIII wieku nadużycie intelektu*. Tymi słowami w fenomenalnym wstępie do Atali Chateaubrianda, maluje Boy krajobraz literatury francuskiej u schyłku osiemnastego wieku. W całym tekście (który zresztą gorąco, a nawet gorączkowo polecam) znajdziemy zarówno panoramę dwu wieków, ...

Kobieta Trzydziestoletnia / Balzac

Zechciał Balzac w Kobiecie Trzydziestoletniej przyjrzeć się życiu i duszy kobiety w skali makro, w całości. Kolejne rozdziały przeskakują na następujące po sobie sceny, zaś osią tego korowodu jest tytułowa kobieta, którą spotykamy w różnych, decydujących momentach jej życia. Po raz pierwszy spotykamy pannę Julię, gdy jest jeszcze młódką, zabraną ...

Medytacje wiejskiego proboszcza / Ksiądz Antoni

Wit Tarnawski jest dziś niemal zupełnie zapomniany; jego nazwisko przewinęło mi się, gdzieś i kiedyś, w kontekście jego polemiki z Gombrowiczem, gdy więc zobaczyłem je na grzbiecie książki dostępnej w ramach punktu bookcrossingowego, nie wahałem się ani chwili. Sam punkt zlokalizowany jest zresztą dość niepowtarzalnie, bo w położonej na wzgórzu ...

Po tamtej stronie szafy / Książę Kaspian

No, proszę sobie wyobrazić. Trochę jakby odkrywanie Ameryki, ale jednak odkrywanie na nowo, bo już kiedyś było odkryte i było znane. Takich właśnie odkryć ostatnio dokonuję przy okazji ponownej lektury Opowieści z Narnii. W przypadku tomu drugiego (a według narnijskiej chronologii czwartego) takie odkrywanie jest również udziałem bohaterów, zatem pojawiła ...

PRÓŻNIA GO SKONAŁA #1 / Mistrz i małolata

Rok 2018 rozpoczyna Wydawnictwo Białe z solidnym przytupem, w nasze ręce trafia bowiem proza najwyższej próby. Według materiałów prasowych jest Robert Gonad twórcą młodym, ale jego powieść obnaża w ukrywającym się pod enigmatycznym pseudonimem pisarzu człowieka doświadczonego, i to zarówno na polu czysto literackim, jak i w materii, o jakiej ...

CZUŁY BARBARZYŃCA / HRABAL

archipelag A więc żyjemy na archipelagu. Im dłużej żyję, tym wyraźniej to widzę. Niby razem, niemal zawsze jednak obok. Spotykamy innych, widzimy jak wykonują swoje czynności, widzimy ich zwyczaje i działania, ale żyjemy obok. Widzimy sąsiednie wyspy, czasem dostrzegamy unoszące się nad nimi sygnały dymne, łuny ognisk (a może pożarów?), ...

Bardzo krótko / Męki Wertera

Bardzo ładnie to napisane. Piękny język, celne metafory, no, może warstwa intertekstualna jest nieco zbyt nachalna. Ale to pewnie wina konwencji oraz, last but not least, mojego wydania powieści. Biblioteka Narodowa miała swe lepsze i gorsze momenty, a opracowanie „Wertera” przez panią profesor Olgę Dobijankę-Witczakową wydaje mi się cokolwiek zanadto ...

Miłość? / Karpowicz / Miłość

ja kontra Karpowicz Dziwne są moje doświadczenia z Ignacym Karpowiczem. Mam w głowie podwójny jego obraz. Pierwsza jego połowa wypłynęła po przeczytaniu Sońki, jednej z moich ukochanych powieści ostatnich lat. Wzruszyła mnie, połamała i zachwyciła. I zachwyt ten trwa do dzisiaj. Z drugiej jednak strony stoją Ości, po które czem ...

Złamana dusza / „Wilczy notes”

Rosja. Stan umysłu. Kraj, którego cudzoziemiec nie zrozumie. Tę tezę uczynił Mariusz Wilk mottem swego „Wilczego notesu”, a w toku opowieści wielokrotnie dowiódł jej prawdziwości. A jednak w prywatnym wymiarze postanowił ją obejść, skoro znieść się jej nie da. Eksperyment swój przeprowadził na jedyny możliwy sposób – postanowił w Rosji ...

Cervantes / Niezwyczajne przygody Persilesa i Sigismundy

Z miejsca przywodzą „Niezwyczajne przygody” na myśl „Rękopis znaleziony w Saragossie”, choć kudy tam Cervantesowi do subtelności Potockiego! Narracja jest jednak zbliżona i mocno podniosła, pojawia się też konstrukcja szkatułkowa, toteż nie uwierzę, by Potocki dzieła Cervantesa nie czytywał. Z lektury „Kubusia Puchatka” wyniosłem wiedzę, że przypowieści nie należy czytać ...

gggggggfggg / Gombrowicz / Ferdydurke

od końca Ostatni akapit spisany już po zakończeniu całego tekstu, przewrotnie ląduje na początku. Wszystko zostało już zrobione. Wszystko zostało już napisane (wrócę do tej myśli jeszcze na koniec). Wiedział o tym Gombrowicz, wiem o tym też ja, piszący ten tekst. Pomysł na niego zmieniał się kilkakrotnie, już w trakcie ...

Lektury uzupełniające #14 Dostojewskiego stany ekstremalne

książka: Młokos; autor: Fiodor Dostojewski; powód czytania: kanon literatury Pewna bliska mi osoba mówi, że Dostojewskiego czyta jej się łatwo. Aż za łatwo (zgodnie z teorią, że nad wielką literaturą trzeba się zmęczyć, inaczej to znak, że przegapiamy znaczenia). Że ulega tej atmosferze tajemnicy, intrydze pisanej jak scenariusz kryminału i ...

Prawda ku prawdzie / Dukaj / Córka Łupieżcy

Części mają skłonność do całości, każda część zmierza do całości po kryjomu, dąży do zaokrąglenia, poszukuje dopełnienia, doprasza się reszty na obraz i podobieństwo swoje. Gombrowicz, Ferdydurke. 1. Jest taki moment w mojej młodości, w którym najmocniej chyba jak dotąd poczułem się uczestnikiem dziejów. Działo się to niemal dekadę temu. ...

Bardzo krótko / Mistrz bladych świętych

„Mistrz bladych świętych” to poprawna opowieść o tym, że matematyka i sztuka są wieczne, a miłość i człowiek nie bardzo. Santagata, profesor literatury włoskiej na uniwersytecie w Pizie i znawca Petrarki, przyjmuje wyjątkową perspektywę jak na powieść inicjacyjną, a zbieżność niektórych elementów każe się doszukiwać pokrewieństwa jego dzieła z „Solfatarą” ...

Nie wszyscy jesteśmy Meekhańczykami / lektury cotygodniowe

O autorze. Robert M. Wegner Opowieściami z meekhańskiego pogranicza Północ-Południe debiutował na fantastycznej literackiej polskiej scenie. Zebrał wiele nagród, w tym jedną z najcenniejszych w tym świecie – Nagrodę im. Janusza A. Zajdla za opowiadanie Wszyscy jesteśmy Meekhańczykami. I ta książka, podzielona na dwie niespojone fabularnie części, które dzielą się ...

Po tamtej stronie szafy / Koń i jego chłopiec

Cykl o Narnii jest pochodną baśni. Być może nawet próbą pewnego wskrzeszenia baśniowości w środku XX wieku (czego akurat wiek dwudziesty naprawdę potrzebował. I my wszyscy także). Trzeba o tym pamiętać, sięgając po kolejne części cyklu. Narnia ma być przypowieścią, alegorią, ma opowiadać o przemianach swoich bohaterów i o mechanizmach ...

XX wiek w pigułce / Przypadki inżyniera ludzkich dusz

Josef Škvorecký słynie przede wszystkim z serii powieści o Dannym Smiřickim, wydanych niemal w komplecie w Polsce. Smiřický, jako alter ego pisarza, dzieli z nim węzłowe momenty biografii, a tych w „Przypadkach inżyniera ludzkich dusz” pojawia się sporo. Z Dannym spotkałem się już przy okazji lektury „Batalionu czołgów”, w którym ...

Czy podobają się panu moje kwiaty? / Lektura cotygodniowa

O autorze. Gdy patrzę w niebo, wszystkie gwiazdy wydają się być takie same; pewne świecą słabiej, inne mocniej. Koniec kontrastów, pulsujące oczy kosmosu na płachcie czerni. Im gwiazda szybciej miga, tym jest od Ciebie i mnie dalej. Im dalej od nas, tym więcej sygnałów daje radości. Widać, nasze słońce, ludzkie, ...

Szklanka wódki i razowy chleb na stole

O autorze. Ten akapit zostanie wzbogacony jakimś sensownym słowem, kiedy przeczytam Nikołaja Gogola Vladimira Nabokova. Póki co wiem o nim tyle, że wyglądał tak, jak pisał – zabawnie i, jak się uważniej przyjrzeć, mądrze. O książce. Galeria postaci Gogolowskich jest roztańczona różnorodnością, a każda z nich cechę ma indywidualną, tę, ...

Po tamtej stronie szafy / Lew, Czarownica i stara szafa

Powrót do Narnii, tym razem na sam początek. Lew, Czarownica i stara szafa, dla wielu z nas, ludzi z dzieciństwem wypadającym na lata 80 i 90 minionego wieku, jest rzeczą znacznie większą niż kolejna, z listy lektur czytanych w przeszłości. Zetknięcie z wyobraźnią Lewisa, było jednym z pierwszych tak ważnych ...

A pan o czym myśli, kiedy marzy w samotności?

O AUTORZE Wyobrażam sobie ten dzień – ulice Petersburga przed 171 laty rozpala ostatnie jesienne słońce. Dostojewski, serce namiętne i porywcze, staje w pośrodku placu, tłum się zatrzymuje. Nagła cisza, jeden tylko Turgieniew dziarsko idzie w stronę Fiodora Michajłowicza. Ten jeszcze nie może się z nim równać, ale niesie w ...

Na wieży / Dick / Labirynt Śmierci

Znów Bruegel. Tym razem Wieża Babel. Koloseum dumnie wbite w niebo. Ciemne chmury rozbijają się o jego kształt, ludzie jak mrówki krążą po kolejnych kondygnacjach, spirala cegieł i mięśni, którą gigant sięgnie jeszcze wyżej. W dole zatłoczony port, praca trwa w najlepsze. Bruegel nie miał wątpliwości: nigdzie nie poszliśmy, nadal ...

Po tamtej stronie szafy / Siostrzeniec Czarodzieja

Jest coś magicznego w tej zimnej i ciemniejszej części roku, mojej ulubionej, swoją drogą. Zaraz popłynie herbata z cytryną, zaraz będzie można wywlec koc, wpuścić kota, zaszyć się w domu, usiąść pod oknem i czytać! Ten czas w jakiś dziwny sposób sprzyja wszystkim odrealnionym, magicznym, spokrewnionym z baśnią lekturom. Nigdy ...

Bardzo krótko / Magdalena Knedler – „Winda”

Niedawnym tekstem o tetralogii Eleny Ferrante moja znakomita koleżanka Agnieszka opuściła trap Statku przed literaturą kobiecą. Postanowiłem i ja sprawdzić się w tej trochę obcej mi krainie. Choć mam ogromne wątpliwości, czy w tym wypadku termin „literatura kobieca” jest adekwatny. „Winda” plasuje się raczej na wyższej i skromnie obsadzonej półce, ...

Sześć wzorowych rzeczy / Czy androidy marzą o elektrycznych owcach?

I. Być człowiekiem. Niesłychaną rzecz robi Philip Dick w swoim Czy androidy marzą o elektrycznych owcach, i to już w pierwszych zdaniach: jest tam scena, w której bohater, przebudziwszy się, za sprawą specjalnego ustrojstwa programuje swój nastrój na nadchodzące godziny. Produktywność, dobre nastawienie i tak dalej. Obok, po drugiej stronie ...

Nauko! Coś ty nam zrobiła! / Wojna światów

Będzie się tutaj odbywało utyskiwanie na krzywdę, jakiej od niepohamowanie rozwijającego się stanu naszej wiedzy doznajemy. Nie może ono rzecz jasna dotyczyć wszystkich objętych tym rozwojem dziedzin. Można wręcz pokusić się o stwierdzenie, że w ogólnym rachunku nasza symbioza z nauką wychodzi nam zdecydowanie na dobre. Zażegnanie widma towarzyszących nam ...

Anatole France / Bogowie łakną krwi

Czy w erze panującej w literaturze mody na fabularyzowaną (i często mocno zmyśloną) historię Polski ma w ogóle sens zachęcanie do zapoznania się z fabularyzowanym epizodem z historii Francji? Otóż jak najbardziej ma. Sceptyków można zwabić (zmurszałym wprawdzie, bo nieledwie stuletnim) Noblem dla autora, zapewnieniem, że ten akurat epizod miał ...

O pasażu międzyświatowym / Balzac / Ojciec Goriot

Ojciec Goriot to rzecz o dwu zagadnieniach: to galeria postaci i galeria rozczarowań (rozczarowań owych postaci, nie czytelniczych!). Wielki i piękny Paryż pierwszej połowy XIX wieku mieści w sobie dwa, zupełnie obce i wrogie sobie światy. Jest miejscem rosnących kontrastów społecznych. Żyć w Paryżu znaczyć może równie dobrze: wieść żywot ...

Pierwszorzędny utracjusz / Barry Lyndon

Zapowiedź polskiej premiery „Barry’ego Lyndona” (po 173 latach od ukazania się oryginału!) spotkała się z moją ekscytacją. Po pierwsze, lubię literaturę dziewiętnastowieczną. Po drugie, lubię powieści łotrzykowskie. A po trzecie, bardzo cenię sobie ekranizację autorstwa Kubricka (choć oglądając ją przed laty, nie miałem świadomości, ze powstała na podstawie powieści Thackeraya). ...

Archeologia SF / Rafał Kosik / Różaniec

cały zachód w rogach jelenia spiralny sen węża wertykalne czuwanie płastugi to wszystko jest zapisane w atlasie naszego ciała i w skale czaszki odciśnięte jak portrety przodków więc powtarzamy litery zapomnianej mowy Tak pisał Zbigniew Herbert w swoich Wstydliwych snach. Świat idzie do przodu, taka jest, zdaje się, jego właściwość. ...

Ludzie jak zwierzęta / Szczepan Twardoch – „Drach”

Tokarczuk i Twardoch to para miłościwie panująca obecnie w rodzimej literaturze pięknej. Królowa udzieliła mi już audiencji, teraz przyszedł czas na spotkanie z królem i jego tajemniczo zatytułowanym dziełem. W warstwie fabularnej, opisywanej już wielokrotnie w miejscach szacowniejszych niż to, jest „Drach” skromną sagą, obrazującą losy kilku rodzin głównie na ...

Na granicy światów / Księga Dżungli / Rudyard Kipling

Zderzanie różnych rzeczywistości to wydarzenie często gwałtowne i intensywne, zawsze jednak ciekawe i warte uwagi. U Kiplinga, w jego legendarnej Księdze Dżungli zderzają się nie dwa, a aż trzy światy. Ludzie biali i mieszkańcy kolonii spotykają się ze zwierzętami, którym brytyjski noblista nadaje ludzkie cechy. Tarcia, iskrzenia, ale i podobieństwa ...

Ikar upada / Człowiek, który spadł na ziemię / Walter Tevis

Daleko, nad horyzontem, do spoczynku w morzu sposobi się słońce. Statki płyną w swoje strony, nie interesując się niczym, poza wiatrem napinającym żagle i jakimś odległym, tylko im znanym celem. Z wody wystają góry, wyspy, ruiny jakiegoś dawno zapomnianego świata. Na pierwszym planie pług gładko rozoruje ziemię i ani ciągnący ...