Type and press Enter.

Trzeba iść naprzód, nawet w totalnej ciemności, nawet na oślep i próbować czynić dobrze

Jednak co znaczy dobrze w obliczu zła bezosobowego i totalnego? - Działaniem. Pomimo beznadziejności sytuacji i absurdu rzeczywistości. Czym jest ta łza dobroci, kiedy dżuma zbiera najstraszliwsze i niewytłumaczalne logice lekarskiej żniwa? Czym jest działanie, kiedy niemal każdego dnia losowy traf może zadecydować o tym, czy u nas pojawi się ...

O przekleństwie przeznaczenia. Henry Rider Haggard „Eryk Promiennooki.”

„Oto objaśnienie Twego snu, panie, chyba że brak mi do tego mądrości. Srebrną gołębicą jest twa córka Gudruda, złotym wężem moja córka Swanhilda, nienawidzić zaś się będą i walczyć ze sobą. Łabędziem jest potężny mężczyzna, którego obie pokochają, a on, choć tylko jedną obdarzy miłością, należeć będzie do obu.” H.R. ...

Książka, która chciałaby śnić za czytelnika – ale czasem budzi go zbyt wcześnie

„Wrzeciona snu” Dudy to przykład powieści, która pragnie być jednocześnie thrillerem, rozprawą o świadomości i literackim eksperymentem — i właśnie w tej ambicji kryje się jej największy problem. Ale od początku. Są dla mnie pewne wyznaczniki jakości książki. Bo ileż by wydawca nie zabarwił brzegów czy też nie poświęcił guldenów ...

Piękno dla piękna | „Portret Doriana Graya” Oscar Wilde

Piękno dla piękna, artystyczny manifest, literatura gotycka; nazywajcie „Portret” jak chcecie. Jednego nie potrafię mu odmówić: piękna. Piękna. O, jak Irlandczyk operuje językiem i metaforą, zapewne nie pomogło mu podczas procesu, ale nie dziwi, że zjednało mu wydawcę, lorda i grono oddanych wielbicieli. Na poziomie autobiograficznym najsłynniejszy portret Wilde’a pędzla ...

Opowieść o wojnie nigdy nie jest przyjemna | „Imperium Słońca” J.G. Ballard

Opowieść o wojnie nigdy nie jest przyjemna. Taka, która łączy biografizm z komentarzem, zazwyczaj zmienia sposób postrzegania podczas lektury.  Jest to chyba najbardziej anglosaski przykład literatury obozowej, jaki został umieszczony w nieeuropejskich realiach. Ale też jest to autobiograficzna opowieść dziecka. Wpływa to również na styl – język odzwierciedla traumę autora. ...

O klątwie i nieśmiertelności. Karl Edward Wagner „Kane. Prometeusz nikczemny”

Rzekł Kain do Abla, brata swego: Chodźmy na pole. A gdy byli na polu, Kain rzucił się na swego brata Abla i zabił go. Wtedy Bóg zapytał Kaina: Gdzie jest brat twój, Abel? On odpowiedział: Nie wiem. Czyż jestem stróżem brata mego? Rdz., 4, 8-9. Mam wrażenie, że w literaturze ...

Czasami trzeba zrobić krok wstecz | „Będą im świecić gwiazdy” James Blish

James Blish jest jednym z kultowych północnoamerykańskich twórców klasycznej fantastyki naukowej. Jednocześnie trudno nie odnieść wrażenia, że to pisarz przyćmiony przez wielkie nazwiska z połowy XX wieku, jak chociażby Arthur C. Clarke czy Isaac Asimov. Bez wątpienia wpływ na to miała także przedwczesna śmierć Blisha – zaledwie w wieku 54 ...

Infundybułowanie sensu: groteskowa kpina z przeznaczenia w Syrenach z Tytana

Najgorszym, co mogłoby spotkać człowieka, byłoby niewykorzystanie go przez nikogo w żadnym celu. Analogicznie Vonnegut zdaje się podchodzić do bohaterów. KAŻDY ma swój cel. I jak to w powieściach Kurta bywa, chyba nikomu nie odpowiada jego cel. Uważajcie więc, czego sobie życzycie, bo czasem trzeba udusić najlepszego przyjaciela. A niekiedy ...

O Magii i Mieczu. Poul Anderson – Złamany Miecz.

„Wszyscy śmiertelnicy są szczęśliwsi od przedwiecznych istot lub bogów, jeśli o tym mowa – powiedział – Lepsze jest życie spadającej gwiazdy, która krótko i jasno błyska na ciemnym niebie, niż długie, długie oczekiwanie nieśmiertelnych, mądrych, lecz pozbawionych miłości i radości.” – Poul Anderson, Złamany Miecz Z powieściami z gatunku miecza ...

Mała kula w serce. Recenzja: „Ostatnie zapiski Thomasa F. dla ogółu” – Kjell Askildsen

Miałem ochotę na coś lekkiego. Dla poprawy ducha, może i dowcipu. No więc wybrałem – zbiór dwóch nowel norweskiego mistrza krótkiej formy, Kjella Askildsena, wydany przez ArtRage. Było lekko, o ile serię z karabinu można nazwać lekką dla ofiary. Pierwsza nowela, Carl Lange, jednoznacznie przywołuje Kafkę – nie tylko przez ...

„Celny strzał w pustkę” – recenzja książki Rysio Snajper Kurta Vonneguta

Czasem po prostu się nie udaje. Czasem życie nie daje drugiej szansy. Ani trzeciej. Czasem uświadamiamy sobie, że strata, którą ponieśliśmy – lub którą spowodowaliśmy – jest nieodwracalna. Nie chodzi tu nawet o zwykłego pecha – w powieści Vonneguta nieszczęście zyskuje niemal metafizyczny wymiar. Jakby los celowo wystawił bohaterów na ...

Postapokaliptyczne Soplicowo – czyli M. Szmajdziński pisze drugą powieść

Nowa opowieść Szmajdzińskiego „Czasami nie mamy wyboru” to dowód na rozwój warsztatu autora, choć jeszcze nie pełnokrwistą powieść. To raczej literacki eksperyment, w którym postapokaliptyczne tło stanowi wyłącznie pretekst do osadzenia historii-hybrydy – nie w pełni udanego kryminału splecionego z całkiem sprawnym westernem, doprawionym elementami powieści akcji. Zacznijmy od gorzkiej ...

Przepis na rewolucję Roberta A. Heinleina

Każda rewolucja wymaga poświęcenia, cierpienia i ofiar. Każda rewolucja wymaga brudnej gry, manipulowania, kłamstw i półprawd. Każda rewolucja wymaga przemocy, odstawienia na bok sumienia i współczucia. Każda rewolucja rodzi nowych tyranów, przeciwko którym z czasem podniesiona zostanie kontrrewolucja.   Tego nauczył mnie Heinlein – i przyznaję: wyborna była to lekcja. ...

Czy naukowcy wciąż potrafią pisać dobrą twardą fantastykę naukową?

Jakiś czas temu, podczas podcastu „Zwyciężony” na kanale Stowarzyszenie Inicjatywa Kulturalna, ubolewaliśmy nad faktem, jak mało naukowców decyduje się dzisiaj na tworzenie fantastyki – i to w tym „najtrudniejszym” wydaniu, czyli hard sf. Oczywiście nie jest tak, że żaden z nich nie próbuje swoich sił w gatunku, ale jeśli porównać ...

CZYM JEST LITERATURA? / ROBERTO BOLAÑO / LITERATURA FASZYSTOWSKA W OBU AMERYKACH

Nie masz lepszej definicji literatury nad jeden wers wyrwany z Panamiłoszowego Sprawozdania: “Bratersko wspieramy się wzajemnie, zapominając uraz, tłumacząc jedni drugich na inne języki, zaiste, członkowie wędrującej załogi”, w innym miejscu, w Świadectwie poezji, noblista wciąga w skład tej załogi każdego, kto pisze, bez względu na to, czy jego słowa ...

O WIELKIM CIENIU I MAŁYM CZŁOWIEKU / ASTURIAS / PAN PREZYDENT

Asturias w swoim Panu Prezydencie “sonduje otchłań niegodziwości”, pisze w posłowiu do książki jej tłumacz, Kacper Szpyrka (od którego, nawiasem mówiąc, książkę w ręce dostałem, dzięki!). To zdanie naprawde celnie podsumowuje to, co znalazłem pośród godzin lektury — otchłań niegodziwości. Wiele razy robiłem sobie przerwę w czytaniu i zastanawiałem się ...

ZA DUŻY MÓZG, ZA MAŁO SENSU / VONNEGUT / GALAPAGOS

Dziwna to opowieść, pełna kontrastów i ironii. Gdybym miał podsumować ją jednym zdaniem, byłaby to próba odpowiedzi na pytanie: dlaczego ludzie mają za duże mózgi? Bo że mają — nie ulega wątpliwości. To właśnie mózg (jedyny prawdziwy antagonista tej powieści) odpowiada za to, że oszukujemy się nawzajem, mordujemy i wykorzystujemy ...

Gitary, bunt, dyskietka i rozwalona noga | Cyberpunk w muzyce

6 lutego 1990 roku w Hollywood miał miejsce pewien wypadek motocyklowy… Znacie coś takiego jak efekt motyla? Jedno małe zdarzenie pociąga za sobą lawinę innych, które ostatecznie bardzo zmieniają rzeczywistość gdzieś indziej. Historia, którą opowiem, zaczyna się właśnie od czegoś takiego. 5 lutego 1990 roku Billy Idol świętował zakończenie nagrań ...

GDZIE NAJLEPIEJ SIĘ UMIERA?

Jakub Bielawski, Tam, gdzie najlepiej się umiera, Wydawnictwo Vesper, 2024 Tam gdzie najlepiej się umiera to dwadzieścia opowiadań grozy, umieszczonych w lwiej części na Dolnym Śląsku w czasach współczesnych. A że na Dolny Śląsk to ja mam jakichś czterdzieści kilometrów, od pierwszej strony traktowałem lekturę z ...

„Ulice Laredo” Larry’ego McMurtry’ego | Antysequel antywesternu?

Czy możliwa jest dobra kontynuacja książki wybitnej? Bo właśnie o takim dziele mówimy w kontekście „Na południe od Brazos” Larry’ego McMurtry’ego, o którym zresztą pisałem jakiś czas temu. Jest to powieść kompletna, z perfekcyjnym zakończeniem, które zamyka wszystkie wątki i jednocześnie pozostawia komfortową przestrzeń do własnej interpretacji. Wydawałoby się więc, ...