Type and press Enter.

Historie zakulisowe 3 / Barwa

Raz w tygodniu oplatał linię wąskich oczu czujną chmurą, skryty w odświętny melonik i krótką lakierowaną laskę, dając prowadzić się chłopcu, który czekał długich sześć dni, długich sześć nocy. Poznał go przed dwoma laty; zmęczeni chłodnym jesiennym popołudniem czekali: profesor na opóźniony autobus, chłopiec na wiązkę franków w zamian za ...

O tym, jak Czerwony Kapturek zlaserował złego wilka 2/2 / TAK SE MYŚLĘ #9

Kontynuacja poprzedniego tekstu, dla złapania ciągłości, zalecam zajrzeć tutaj: https://statekglupcow.wordpress.com/2017/05/23/o-tym-jak-czerwony-kapturek-zlaserowal-zlego-wilka-1-tak-se-mysle-8/ Science Fiction. Co wspólnego ma z tym wszystkim wspomniana fikcja naukowa? Mam wrażenie, że całkiem sporo. Najpierw przyjrzymy się miejscu akcji. Obce planety, odległe układy gwiezdne, czasem inne galaktyki a nawet wszechświaty równoległe. Spokojnie powiedzieć możemy, że światy, w których ...

Zezowatym okiem profana / Paweł Marciszewski – Czarne słońce i biała dziewczyna

Na poezji znam się nie od dziś. Bowiem już gdzieś od połowy lat dziewięćdziesiątych, wieku nie tak dawno znów minionego, zaczął się był mój z nią, pełen burz i głośnych uniesień - Gorący Romans! Rozpocząłem wtedy od razu, od tych tam z górnej półki. Tuzów prawdziwych poezji zjełczałej, jak choćby ...

Lektury uzupełniające #5 Nic nad fikcję!

Autor: Ian McDonald Książki: Luna. Nów oraz Luna. Wilcza pełnia. Powód czytania: przyszła (hehe) klasyka sf Ian McDonald to nazwisko znane od dawna. Także na polskim rynku, kiedyś wydawał go Prószyński, dzisiaj Mag w Uczcie Wyobraźni. Ja sama wszystkiego nie znam, ale trzy książki (przed Luną) czytałam, każdą z przyjemnością ...

O tym, jak Czerwony Kapturek zlaserował złego wilka 1/2 / TAK SE MYŚLĘ #8

Tak se myślę. Myślę se o science fiction i o baśniach. Myślę se, że to w zasadzie jest jedno i to samo, przynajmniej na niektórych płaszczyznach. Jakiś czas temu w rączki mi wpadła i spore w głowie zamieszanie poczyniła książka Bruno Bettelheima Cudowne i pożyteczne: o znaczeniach i wartościach baśni. ...

O wadze narracji / Toccata / Boruń

Pierwsze moje spotkanie z Krzysztofem Boruniem szczęśliwie odbywa się przez lekturę zbioru opowiadań. I tak oto miast jednego pomysłu, jednej wizji, jednej opowieści, dostaję takich pakietów aż pięć, w dodatku pod wieloma względami zróżnicowanych i, co tu dużo mówić, dobrych. W oczy, od samego początku rzuca się wielka świadomość i ...

Lektury uzupełniające #4 Dan Simmons i obietnice łatwej przyjemności

Autor: Dan Simmons; Książki: Hyperion, Upadek Hyperiona; Powód czytania: klasyka sf Długo zaczynała się ta wiosna. Podarowała nam jeden piękny weekend na początku kwietnia i zaraz się wycofała. Zostawiła z marzeniem o słońcu. A teraz mam ją w rozkwicie. Wyciągnęłam leżak, rozstawiłam w ogrodzie i czytam. Książkę, której głównym zadaniem ...

W troskę spojrzenie zwrócone

„Zajmę się Herbertem”, pomyślałem, przeczytawszy pobieżnie dwa jego ostatnie tomiki i tyleż samo Miłosza. „Zajmę się Czułością”. Kiedyś spędziłem wieczór w towarzystwie niezwykłego człowieka; jakiś czas wcześniej namawiał był mnie na poezję. Na jej, jak to nazywał, „rozczytywanie”. - A więc Miłosz czy Herbert? – zapytał, a było to sześć ...

Carroll nie gra fair (ale to nie szkodzi) / Białe jabłka

UWAGA PIERWSZA: DEUS EX MACHINA „To jest stale powtarzające się Deus ex machina”, stwierdza Marcin w trakcie podróży tramwajem przez przemoknięty Kraków, zagadnięty o to, co o Carrollu myśli, „choć nie do końca, to jest jednak coś innego”, dodaje. Deus ex machina w znacznie szerszej skali i żywszym rytmie, ustawicznie ...

Lemowe solo / „Niezwyciężony”

Podobno gdy raz sięgnie się po Lema, lektura dzieł innych pisarzy nigdy już nie będzie taka sama i rzadko będzie się odtąd kończyć bez lekkiego skrzywienia, uśmiech satysfakcji wywołując od prawdziwego święta. W odniesieniu do pisarza, który dokonał żywota przed jedenastu laty, a fikcję przestał tworzyć przed trzydziestu, jest to ...

Człowiek na kruchym lodzie / Cylinder Heidelberga / Jonathan Carroll

Zbiory opowiadań to niemałe dobro! Jeszcze lepszym dobrem są zwięzłe tomy z krótkimi opowiadaniami. Opowiadankami, rzec można. Takim właśnie zbiorkiem jest Cylinder Heidelberga. Na zaledwie 169 stronach książki, udało się autorowi pomieścić aż DZIEWIĘĆ tekstów. Wziąwszy pod uwagę, że tytułowe opowiadanie rozpycha się bezczelnie na równo sześćdziesiąt stron, łatwo zauważyć, ...

ZIAD (Zuchwały Imaginacyjny Antropocentryzm Dicka) / Raport Mniejszości / Philip Dick

Trzymam w rękach czwarty tom zebranych opowiadań Philipa Dicka. Podchodziłem do niego z pewną rezerwą, może nawet obawą - tom trzeci, Kopia ojca, wymęczył mnie niemiłosiernie tematyczną jednostajnością. Jak się okazuje - niepotrzebnie! Wyobraźnia Dicka wybucha tutaj na nowo, pisarz powraca do różnorodności i oryginalności swoich pierwszych opowiadań. Nie tylko ...

Lemowe Duety – Śledztwo. Katar / Pamiętnik Znaleziony w Wannie

ŚLEDZTWO – 1958. KATAR – 1975. Choć te krótkie dość powieści dzieli cały wielki okres w twórczości naszego najwybitniejszego pisarza gatunku SF, to ich problematyka jest całkowicie bliźniacza - rola statystyki i przypadku w poznawaniu i postrzeganiu coraz to bardziej skomplikowanego świata, w którym to wszyscy, chcąc nie chcąc, egzystujemy. Katar z ...

Niesamowitości w obfitości / „Dziecko na niebie” Jonathana Carrolla

Wyobraźnia to dar cokolwiek niebezpieczny. Posiadana w nadmiarze, może przywieść właściciela na skraj szaleństwa i do myśli -  a w konsekwencji czynów – które nie będą mieściły się w żadnych kategoriach, jakimi operuje człowiek normalny. Może w końcu przywieść do tworzenia takich dziwacznych i pokręconych fabuł, jakie serwuje swoim czytelnikom ...

Cywilizacja afektywna dwubiegunowa wg Woolf i Borowskiego

Virginia Woolf – autorka kontrowersyjna, kojarzona ze skłonnością do skandali, niewyparzonym językiem (o jej gębie bowiem nie będziemy tu rozprawiać), feminizmem i szaleństwem. Z dzisiejszego punktu widzenia, dysponując całym dorobkiem myśli psychiatrycznej, jej przypadłość diagnozuje się jako chorobę afektywną dwubiegunową. Brzmi tajemniczo (dla niewtajemniczonych)? Dwa bieguny powinny stanowić wskazówkę. Stany emocjonalne ...

Zezowatym okiem profana / Zamek Królewski w Warszawie – odcinek 1

Do zeszłorocznej już, listopadowej wizyty w Zamku Królewskim w Warszawie skusiły mnie rzeczy trzy. Pierwsza z nich to niewątpliwie 23 oryginalne i cudem prawdziwym od zniszczenia ocalałe, obrazy Arcymistrza pejzażów miejskich: Bernardo Bellotto zwanego Canaletto. Odkąd dane mi było zobaczyć kilka jego prac na własne, bo rodzone przecież oczy, uczucie do ...

W oparach Dicka – Trójpak trzeci / Na jawie urojony!

BLADE RUNNER - CZY ANDROIDY MARZĄ O ELEKTRYCZNYCH OWCACH? - 1968. Czym różni się Człowiek od swej coraz to doskonalszej, cybernetycznej wersji - Androida? Co sprawia, że jest od niego lepszy/gorszy? A może sam nim jest i nie zdaje sobie nawet z tego sprawy?  W ponurym, szarym i niemal całkowicie już wymarłym ...

O współczesnych potyczkach z absolutem i co na to Epikur

„Wszechświat” to słowo tyleż wszechogarniające, co i wydumane. Jest wszystkim i niczym zarazem – wszystkim, bo nie ma niczego poza nim (wiwat logika!); niczym z perspektywy ludzkiej, bo nie istnieje taki jego odpowiednik, który mieściłby się w naszej wyobraźni. Z ujęciem tego absolutu sprytnie poradził sobie Gavin Extence, który trzy lata ...

Limuzyny w Nowym Jorku. Lektury uzupełniające #3

autor: Don DeLillo, książka: Gracze, Cosmopolis, powód czytania: ulubiony pisarz dodatkowo: recenzja Cosmopolis Davida Cronenberga Don DeLillo to jeden z najważniejszych współczesnych pisarzy amerykańskich. Nazywany postmodernistą (choć sam nie jest zwolennikiem takiego przypisania swojej prozy), wymieniany  jednym tchem z Rothem, McCarthym i Pynchonem. Debiutował w latach 70 powieścią Americana. Tworzy ...

Burns, Do myszy (Myszy i ludzie) / wiersze podebrane #3

1. Zaskakujące są źródła najjaśniejszych poezyj. Jakiś czas temu pisałem, zdaje się o pojawiających się znienacka olśnieniach, nagłych zdziwieniach, prowokujących do zaglądania w sferę rzeczy ciężko dostrzegalnych, czasem nawet prowokująco swoje tajemnice odsłaniających. Różne, różne są źródła. Rzućmy okiem na jedno ze źródeł inspiracji Roberta Burnsa, które sam przed nami ...

Biedny humanista patrzy na zderzacz hadronów / Filozofia nauki / Michał Heller

1. „Biedny katolik patrzy na zderzacz hadronów". Tytuł utworu (swoją drogą jest tu nawiązanie do Miłosza, ale pomijam, nie o tym dzisiaj) z drugiego albumu projektu Budzy i Trupia Czaszka, Mor, doskonale opisuje moje z książką Michała Hellera obcowanie. Katolik, humanista, nieuk i hultaj, trzeba by dopisać kilka określeń, by ...

Lżej

Tej literaturze brakuje puenty – to szkatułki, które srebrzą się płynną narracją, dobrodusznymi postaciami, ciekawymi i wzruszającymi historiami, które jednakże mijają, nie pozostawiając wiele wspomnień. Bardzo dobra lektura dla odprężenia i relaksu. „Niewykwalifikowany robotnik Marcovaldo” na pewno sprawi Wam uśmiech swoimi perypetiami. Italo Calvino to pisarz niesamowity. To on, chyba ...

Zezowatym okiem profana / Złoty Pocałunek Gustava Klimta

Do wiedeńskiego Górnego Belwederu i mieszczącej się tam Österreichische Galerie, Szarych Turystów, jak i Smakoszy Wielkiej Sztuki, bez wątpienia przyciągają jak elektromagnes zgromadzone tam 24 dzieła, jednego z założycieli Secesji Wiedeńskiej - słynnego na świat cały Gustava Klimta. Będąc ostatnio owym szarym tam turystą, postanowiłem się nanożnie, naocznie i przede wszystkim nawłasnodusznie przekonać ...

Niedźwiedzia posługa / Odrodzenie Fundacji

Kontynuuję intrygującą podróż przez świat Fundacji. Tym razem przyszła kolej na tom dopisany przez Grega Beara, znanego mi wcześniej jedynie z uchwyconych gdzieś w przelocie okładek. Pan Niedźwiedź stanął przed zadaniem niełatwym: przywrócić cykl na właściwe tory po tym, jak pan Benford sprowadził go na manowce. Ten padł bowiem ofiarą ...

Człowiek z Bogiem w imieniu; poeta.

„Dzisiaj większość wierszy to utwory Benna” – napisał jeden z krytyków w 1958 roku, dwa lata po śmierci poety, którego Zdzisław Jaskuła, autor przedmowy do wyboru Nigdy samotniej i inne wiersze, przywołuje w swoim wstępie. Streszczając pokrótce tekst polskiego tłumacza, wyciągając z niego esencję, wydaje się ważną pozycja, jaką Gottfried ...

Zabawy literaturą / Księga apokryfów

Karel Čapek, jeden z najoryginalniejszych pisarzy czeskich, a może i europejskich XX wieku, pisał tę niepozorną książeczkę przez kilka lat. Przyświecała mu idea rewizji niektórych stanowiących podwaliny naszej kultury, znanych powszechnie opowiastek, występujących w zbiorowej świadomości pod nazwą mitów, przypowieści czy wreszcie relacji historycznych. Można ten zbiorek postrzegać z kilku ...

Wszech-wspomnienie / Dzień jak co dzień / Czechowicz

Ciąg dalszy zmagań z Czechowiczem. Narzuciłem sobie pewną konsekwencję i po pierwszym tomie, sięgam po tom drugi, Dzień jak co dzień, zbierający w sobie wiersze z lat 1927, 1928 i 1929, o czym autor informuje nas już pod tytułem. Chciałem te dwa tomiki, oddalone od siebie o trzy lata, przedzielić ...

Wstęp. Lektury uzupełniające # 1

Jest całe mnóstwo książek wobec których poza chęcią przeczytania czuję też zobowiązanie. Bo to klasyka, którą za długo pomijam, bo powinnam uzupełniać wiedzę, bo to kanon humanisty, bo zbyt dużo odwołań spotykam gdzie indziej, bo skoro to jeden z moich ulubionych pisarzy to wręcz nie wypada, żebym nie znała, bo ...

Karel Čapek / Ukrzyżowanie

Dziś wyjątkowo (krótki) fragment prozy cudzej, jakże jednak adekwatnej w okresie przedświątecznym. Tekst ten powstał dziewięćdziesiąt lat temu, a traktuje o sprawach, które wydarzyły się ponad dwa tysiące lat temu; dzięki temu zyskujemy unikalną perspektywę, pozwalającą nam docenić, jak daleko zdołaliśmy – dzięki zdobyczom myśli i cywilizacji – odejść od ...

Czechowicz, Przemiany (ostatnia stacja, lądowanie) / Wiersze podebrane #2

„Żyjesz i jesteś meteorem”, rozpoczyna się wiersz w debiutanckim tomiku Józefa Czechowicza. W momencie premiery poeta ma lat dwadzieścia cztery, w momencie pisania pewnie mniej. Cały tomik to rzecz o przemianach i szczytowym jego momentem jest wiersz mający owe przemiany w tytule. Zatem: „żyjesz i jesteś meteorem”. Dalsze wersy przynoszą ...

Świat zapomniany / Władimir K. Arsenjew / Dersu Uzała

Książka Dersu Uzała to - jak się później okazało - część druga kronik topograficzno-etnicznych ekspedycji po tajdze Dalekiego Wschodu, rosyjskiego, wojskowego badacza Władimira K. Arsenjewa. Po tytuł ten sięgnąłem kompletnie oczarowany majestatycznym i magicznym filmem Akiry Kurosawy (pod tym samym tytułem), który był mniej lub bardziej dokładną ekranizacją naukowych zapisków Arsenjewa z jego wypraw ...

Przechodzień, który nie przeszedł bez echa / Jerzy Stempowski

Jerzy Stempowski nie jest dziś znany szerszej publiczności. Tymczasem w pewnych (więc bliżej niezdefiniowanych) kręgach zwykło się go uważać za najlepszego polskiego eseistę XX wieku i choć podobne sądy są ze swej natury subiektywne i zazwyczaj wydawane pochopnie, to po lekturze „Notatnika niespiesznego przechodnia” mogę owe tajemnicze kręgi, różne oczywiście ...